Πέμπτη, 31 Ιουλίου 2008

Κλιματικές Αλλαγές



ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
Πριν δέκα χρόνια από το βήμα της Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας ημέρας για το Περιβάλλον, είχα την τιμή να πραγματοποιήσω σχετική με την προστασία του περιβάλλοντος ομιλία.
Με την ευκαιρία λοιπόν της φετινής Παγκόσμιας ημέρας για το Περιβάλλον (5η Ιουνίου) αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω το παρόν άρθρο, γιατί πιστεύω ότι όσες περισσότερες και εντονότερες φωνές ακουσθούν για την αναγκαιότητα λήψης άμεσων και αποτελεσματικών μέτρων, (όχι πλέον μόνο για πρόληψη, αλλά και για θεραπεία των διαρκώς αυξανόμενων καταστροφικών συνεπειών από τη μόλυνση του Περιβάλλοντος), τόσες περισσότερες ελπίδες υπάρχουν για να ζήσουν οι επόμενες γενιές σε ένα υγιή Πλανήτη.

Ασφαλώς είναι σε όλους γνωστό ότι η καταστροφή του Πλανήτη συντελείται από πολλούς και διαφορετικούς ανθρωπογενείς κυρίως παράγοντες. Θα περιορισθώ όμως στις καταστρεπτικές συνέπειες που προέρχονται από το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τις κλιματικές αλλαγές, προσπαθώντας με απλά λόγια να αναλύσω την κατάσταση και να τονίσω την ανάγκη δραστηριοποίησης όλων μας.

Φαινόμενο του θερμοκηπίου

Η θερμική ενέργεια του Ηλίου, ως υπέρυθρη ακτινοβολία, διαπερνά την ατμόσφαιρα θερμαίνει τη Γη και στη συνέχεια επιστρέφει στο διάστημα. Μέρος της ενέργειας αυτής παγιδεύεται από την ατμόσφαιρα αυξάνοντας τη θερμοκρασία της και επανέρχεται στη Γη, ώστε να εξασφαλίζεται φυσιολογική για τη ζωή θερμοκρασία επιφανείας εδάφους.

Το φαινόμενο αυτό που επιτρέπει τη διέλευση της ακτινοβολίας και ταυτόχρονα μέρος αυτής το εγκλωβίζει, μοιάζει με τη λειτουργία ενός θερμοκηπίου και ονομάζεται «φαινόμενο του θερμοκηπίου», σημαντικό δε ρόλο για τη διατήρηση της ισορροπίας παίζει το ποσοστό των αερίων (αέρια του θερμοκηπίου), που δημιουργούν τη φυσική και ζωτικής σημασίας για την ύπαρξη ζωής στη Γη αυτής διεργασίας.
Κλιματικές αλλαγές

Τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε μια αύξηση της ακτινοβολίας που παγιδεύεται από την ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα όταν αναφερόμαστε στο «φαινόμενο του θερμοκηπίου» να εννοούμε, όχι τη φυσική διεργασία, αλλά την έξαρσή της, που έχει σαν συνέπεια την υπερβολική αύξηση και συγκέντρωση των « αερίων του θερμοκηπίου» και τις δυσμενείς επιπτώσεις της στη θερμοκρασιακή μεταβολή. Η μέση θερμοκρασία της Γής αυξάνεται συνεχώς, με αποτέλεσμα να προκαλείται «υπερθέρμανση του Πλανήτη» .

Το φαινόμενο αυτό προκλήθηκε από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, που αύξησαν και εξακολουθούν να αυξάνουν σημαντικά τη συσσώρευση στην ατμόσφαιρα, όλο και μεγαλύτερου ποσοστού «αερίων του θερμοκηπίου», ιδιαίτερα διοξειδίου του άνθρακα.

Επιστημονικοί φορείς έχουν διαπιστώσει ότι η αύξηση συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα από την καύση ορυκτών καυσίμων είναι η κυριότερη αιτία της κλιματικής αλλαγής και υπερθέρμανσης του Πλανήτη.

Οι επιπτώσεις από τις κλιματικές αλλαγές

1) Ακραία καιρικά φαινόμενα. Καταιγίδες, ισχυροί τυφώνες, πλημμύρες, ξηρασία, ερημοποίηση, λειψυδρία, λιώσιμο των πάγων, άνοδος της θερμοκρασίας, άνοδος της στάθμης της θάλασσας.
2) Καταστροφή ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Πυρκαγιές δασών. Ελάττωση πόσιμου νερού. Μετακίνηση πληθυσμών λόγω έλλειψης τροφής και πόσιμου νερού. Απώλεια ζωτικών γεωργικών περιοχών και πεδιάδων, καθώς και αρχαιολογικών χώρων, που θα κατακλυσθούν από τη θάλασσα. Αλλαγή τοπικών κλιματολογικών συνθηκών και δυσμενείς επιπτώσεις στην παραγωγή και τον τουρισμό
3) Κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διαπιστώνει ότι οι κλιματικές αλλαγές είναι ήδη παρούσες μέσα στις αίθουσες αναμονής των ιατρείων, των νοσοκομείων, των χειρουργείων και μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια θα αποτελέσουν μείζον πρόβλημα για τα συστήματα υγείας. Κάθε χρόνο η υπερθέρμανση του Πλανήτη συμβάλλει σε 150.000 θανάτους και 5.000.000 κρούσματα ασθενειών, κυρίως μολυσματικών και αναπνευστικών.
4) Έκθεση της WWF σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα, σε περίπτωση αύξησης της θερμοκρασίας σε παγκόσμιο επίπεδο κατά 2 βαθμούς Κελσίου, θα υφίσταται συχνότερα κύματα καύσωνα και ξηρασίας, περισσότερες πυρκαγιές, έλλειψη πόσιμου νερού και σημαντικές ζημιές στις γεωργικές και τουριστικές δραστηριότητες.
5) Μελέτη του Νίκολα Στερν , που πρόσφατα συζητήθηκε σε ημερίδα του Βρετανικού συμβουλίου, της Καθημερινής και του Σκάϊ στην Αθήνα, (την οποία είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω), επιβεβαιώνει το μεγάλο πρόβλημα από τις κλιματικές αλλαγές και τις αβάσταχτες οικονομικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν.

Μέτρα που πρέπει να ληφθούν

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κλιματική αλλαγή είναι ανθρωπογενής, αντιλαμβανόμαστε ότι η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο με συλλογική και αποτελεσματική προσπάθεια όλων.
Η αλλαγή του κλίματος δεν είναι μια μακρινή, ξένη υπόθεση.
Συμβαίνει τώρα και όλοι μαζί, κράτη, κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, μη κυβερνητικές οργανώσεις, ο κάθε πολίτης, οφείλουν να ενεργοποιηθούν, να συνεργαστούν και να δράσουν, περιορίζοντας τα αίτια που την προκαλούν και κυρίως τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Δυστυχώς όμως η κινητοποίηση αυτή καθυστέρησε σημαντικά. Οι βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες, φάνηκαν αρχικά απρόθυμες να συμμετέχουν στην προσπάθεια μείωσης της εκπομπής καυσαερίων.
Έτσι ενώ το1998 στη διάσκεψη του Ο.Η.Ε. για το κλίμα στο Κιότο, συμφωνήθηκε οι ανεπτυγμένες χώρες να μειώσουν μέχρι το 2012 τις εκπομπές αερίων σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, πέρασαν πολλά χρόνια για να συμφωνήσουν στις διαδικασίες και χώρες με το μεγαλύτερο ποσοστό εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα, όπως οι Η.Π.Α. δεν επικύρωσαν τη Συνθήκη.
Ακολούθησε το 2007 η διάσκεψη στο Μπαλί για το κλίμα με συμμετοχή 180 χωρών, όπου χωρίς δέσμευση για την απαιτούμενη χρηματοδότηση, απεφάσισαν να υιοθετήσουν ένα «οδικό χάρτη» διαπραγματεύσεων με στόχο μια νέα συνθήκη το 2009 και παράταση του Πρωτοκόλλου του Κιότο και πέραν του 2012.
Η Ε.Ε. ζήτησε τη δέσμευση για μείωση 25-40% των εκπομπών μέχρι το 2020,πράγμα που προκάλεσε αντίδραση των Η.Π.Α., Καναδά, Ιαπωνίας κ.ά.
Ο Ο.Η.Ε. έχει προτείνει να μειωθούν οι εκπομπές κατά 50% μέχρι το 2050 για να αποτραπούν οι καταστροφικές συνέπειες της παγκόσμιας θέρμανσης.
Το παρήγορο όμως είναι, ότι σήμερα όλο και περισσότεροι έχουν αντιληφθεί πλέον τον κίνδυνο και ευαισθητοποιούνται για την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων.
Είναι λοιπόν προφανές ότι η κύρια βάση επίλυσης του προβλήματος αποτελεί η μείωση εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Επιστήμονες και ερευνητές αναλύουν οι ότι μια αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου είναι βέβαιο πως θα έχει επικίνδυνες και ανεπανόρθωτες συνέπειες.
Σε ότι αφορά την χώρα μας, η οποία είναι από τις πρώτες που υπέγραψε το Πρωτόκολλο του Κιότο, η κλιματική αλλαγή έχει ήδη αρχίσει να την επηρεάζει σημαντικά και οφείλουμε όλοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, για να μειώσουμε τις εκπομπές αερίων που αλλάζουν το κλίμα και να προσαρμόσουμε τις πολιτικές μας για την προστασία του περιβάλλοντος βάσει των νέων δεδομένων.
Οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στην Ελλάδα θεωρούνται υψηλές και όπως τονίζουν επιστήμονες και οικολογικές οργανώσεις τα αποτελέσματα για το κλίμα είναι πολύ ανησυχητικά, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα.
Έρευνες δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι έλληνες και ευρωπαίοι πιστεύουν σήμερα ότι η πολιτική για το περιβάλλον είναι εξίσου σημαντική με την οικονομία και ζητούν από τις ηγεσίες τους να ασχοληθούν με τα περιβαλλοντικά προβλήματα με την ίδια προτεραιότητα που έχουν τα οικονομικά και κοινωνικά.
Οφείλουν λοιπόν όλοι (πολιτικοί, επιχειρηματίες, πολίτες ) να δράσουν άμεσα.
Οι πολιτικοί να φροντίσουν για την τήρηση των διεθνών δεσμεύσεων της χώρας από τη συμμετοχή της Ελλάδας στο Πρωτόκολλο του Κιότο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι επιχειρηματίες να αλλάξουν συνήθειες στις επιχειρηματικές πρακτικές τους, να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας , να επενδύσουν σε «πράσινες» τεχνολογίες.
Οι πολίτες να αλλάξουν τις καθημερινές τους συνήθειες με την εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα .Μερικά απλά μέτρα για να το επιτύχουν αυτό είναι:
Χρήση ηλεκτρικών συσκευών ενεργειακής κατηγορίας Α,
Χρήση λαμπτήρων φωτισμού χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης,
Χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς στην πόλη και μείωση του χρόνου οδήγησης αυτοκινήτου,
Χρήση ηλιακού θερμοσίφωνα,
Αποφυγή άσκοπης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, (να σβήνουν τα φώτα που δεν χρειάζονται όταν βγαίνουν από ένα δωμάτιο, να φροντίζουν ώστε τα μαγειρικά σκεύη να εφαρμόζουν σωστά στις εστίες της κουζίνας, να κάνουν τακτικά απόψυξη στο ψυγείο, το καλοκαίρι να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του κλιματιστικού όχι χαμηλότερα από 27 βαθμούς, να επιλέγουν προγράμματα χαμηλής θερμοκρασίας στο πλυντήριο ρούχων, να κάνουν χρήση του πλυντηρίου σε ώρες μη αιχμής, να μην αφήνουν σε κατάσταση αναμονής (stand by) την τηλεόραση, τον υπολογιστή, τον εκτυπωτή, το στερεοφωνικό, το DVD και άλλες συσκευές).
Τέλος οι πολίτες παράλληλα με τις δικές τους ενέργειες, όπως αναλύθηκαν παραπάνω , δεν πρέπει να σταματήσουν να πιέζουν τους αρμόδιους φορείς για λήψη των σωστών μέτρων για τη μείωση των εκπομπών αερίων και εφαρμογή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που δεν εξαντλούνται, δεν ρυπαίνουν , όπως είναι η αιολική, η ηλιακή, η υδροηλεκτρική, η γεωθερμική και η ενέργεια από βιομάζα. (Η πυρηνική ενέργεια μερικές φορές προωθείται σαν τρόπος καταπολέμησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη, δεν θεωρείται όμως ανανεώσιμη, επιφυλάσσει σοβαρούς κινδύνους ατυχήματος και παράγει απόβλητα υψηλής τοξικότητας).
Συμπεράσματα
Από τα παραπάνω περιγραφέντα, καθώς και από όλες τις επιστημονικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές αναλύσεις διαφόρων φορέων, γίνεται σαφές ότι οι κλιματικές αλλαγές πραγματοποιούνται με μεγάλη ταχύτητα και ο Πλανήτης έχει ήδη περιέλθει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αδράνεια στην αντιμετώπιση των Κ.Α. θα κοστίσει ακριβά στην παγκόσμια οικονομία. (Η έκθεση Στερν αναφέρει ότι το κόστος τώρα ανέρχεται στο 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ για κάθε επόμενο χρόνο θα αυξάνεται κατά 5% , μπορεί δε να φθάσει και το 20% ή και περισσότερο.

Λύσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος υπάρχουν.
Όλοι μας πρέπει να είμαστε καλά πληροφορημένοι και ευαισθητοποιημένοι για το αντικείμενο και έχουμε ευθύνη να διασφαλίσουμε τη ζωή των επόμενων γενεών.
Ας φροντίσουμε λοιπόν να διαμορφώσουμε περιβαλλοντική συνείδηση και να καταφέρουμε να προστατέψουμε αποτελεσματικά το περιβάλλον, τη Γη μας, το σπίτι μας, το σπίτι που θα ζήσουν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας.


Δημήτρης Παπαγιαννακόπουλος

Μέλος ΑΑΚΕ

Απόστρατος Αξ/κός Π.Α.

Τεχνολόγος Μηχανικός

Βιβλιογραφία: Έκθεση Στερν (Ημερίδα της Βρετανικής Πρεσβείας με συνεργασία Καθημερινής και Σκάϊ για τις Κλιματικές Αλλαγές), WWF Ελλάς, ΕRΤ/Nature, Skai/Eco News, Greenpeace, Αλ Γκορ «Μια ενοχλητική αλήθεια» .

Ημερολόγιο